Uitvoering van een testament: afwikkelingsbewindvoerder

De basis: taken en bevoegdheden van de executeur-testamentair

Het uitgangspunt van de wet is, dat erfgenamen gezamenlijk het beheer voeren over een nalatenschap en ook samen afspraken maken over de verdeling. Daarnaast kent de wet de mogelijkheid om in een testament een executeur-testamentair aan te stellen. Die heeft een beperkt aantal taken en bevoegdheden op grond van de wet, zoals bijvoorbeeld regelen van de begrafenis en het betalen van schulden. Om die schulden te betalen, mag een executeur ook tot verkoop van bezittingen uit een nalatenschap overgaan.

Informatierecht van erfgenamen en het risico op conflicten

De rol van een executeur is niet altijd te benijden. Als er veel erfgenamen zijn, vaak dus familieleden, willen die doorgaans het naadje van de kous weten. En als de executeur volgens het testament een groter aandeel in de nalatenschap krijgt dan de andere erven, brengt dat nog wel eens jaloezie met zich mee, met alle gevolgen van dien. Een van de harde bevoegdheden van andere erfgenamen is namelijk het recht op informatie. Niet alleen moet er een boedelbeschrijving worden gemaakt, maar moet een executeur ook informatie geven over de acties die hij of zij onderneemt. Zijn de familieverhoudingen verstoord, dan is zo’n informatierecht vaak een strijdmiddel voor andere erfgenamen.

Rekening en verantwoording na de executele

Een executeur moet echter ook rekening en verantwoording afleggen. Dat kan tussentijds aan de orde komen, maar in ieder geval op het eind van de executele, bijvoorbeeld wanneer de begrafenis achter de rug is en de bekende schulden zijn betaald. Zo’n rekening en verantwoording moet uiteraard op zich alle relevante informatie bevatten die aan erfgenamen te verstrekken zijn. Dat betekent, dat tussentijdse informatieverstrekking niet zo ver hoeft te gaan dat het neerkomt op een rekening en verantwoording. Dat onderscheid wordt nog wel eens uit het oog verloren.

De afwikkelingsbewindvoerder: extra slagvaardigheid bij verdeling

Dit blijft ook van belang in het geval een executeur veel meer mag en bijvoorbeeld ook extra bevoegdheden heeft om tot afwikkeling van de nalatenschap te komen. Hij of zij kan bijvoorbeeld bewindvoerder worden en de bevoegdheid krijgen om de nalatenschap te vereffenen. Dat betekent dan: te gelde maken wat er ter gelde te maken is en vervolgens de opbrengst verdelen onder de erfgenamen. Ook kan de executeur de bevoegdheid krijgen om zelf een verdeling te bepalen en dan de ene erfgenaam geld toe te kennen en de andere goederen. Belangrijk is dan wel, dat in het testament ook is opgenomen, dat geen goedkeuring nodig is van de andere erfgenamen voor dergelijke stappen van de executeur/bewindvoerder/vereffenaar. Is dat in het testament allemaal goed geregeld, dan kan een executeur dus heel slagvaardig te werk gaan. Dat bespaart doorgaans ook kosten.

In theorie is dat dus allemaal goed te regelen. Het gebeurt ook steeds meer. Dat neemt niet weg, dat in het geval de executeur met die uitgebreide bevoegdheden ook nog een familielid is, de uitoefening van die bevoegdheden de familieverhoudingen grondig kan verstoren. En in de strijd die dat met zich meebrengt, kan dan dus die informatieplicht weer worden ingezet om het een executeur lastig te maken.

Keuze voor een professionele bewindvoerder

Er zijn ook professionele bewindvoerders die als executeur kunnen optreden met alle bevoegdheden die aan bewind en vereffening kunnen worden verbonden. Die staan dan meer op afstand en dan is ook het risico van familieruzie minder groot. Aan de andere kant kost dat dan natuurlijk wel geld, want zo’n professional moet betaald worden. Als er voldoende middelen zijn, is dit een goede oplossing om familieruzies te voorkomen. En dat laatste is ook wat waard.

‍