Last onder dwangsom, bestuursdwang of bestuurlijke boete?

insights
Kennis
Vastgoedrecht
gepubliceerd
March 11, 2026
auteur
Leonie Kok

Een illegale uitbouw, een terras dat niet aan de regels voldoet of een woning die in strijd met het omgevingsplan aan arbeidsmigranten wordt verhuurd. Wie de regels overtreedt, kan in de problemen met de overheid komen. Niet iedere sanctie is hetzelfde. De overheid heeft verschillende mogelijkheden om op te treden tegen een overtreding. Welke sanctie wordt ingezet, hangt af van de situatie en de toepasselijke regels. De gevolgen kunnen zowel juridisch als financieel verschillen. Hieronder bespreek ik de werking van de last onder dwangsom en de andere maatregelen die de overheid kan inzetten.

Bestuursdwang

De overheid kan besluiten om zelf in te grijpen. Zo kan een illegale schuur worden afgebroken of gedumpt afval worden opgeruimd. U hoeft dit dus niet zelf te doen, maar de rekening kan wél bij u belanden. De overheid herstelt de situatie en verhaalt in beginsel de kosten op de overtreder.

Wat houdt een last onder dwangsom in?

De overheid geeft u een termijn om de overtreding te beëindigen of de situatie aan te passen. Doet u dat niet op tijd, dan kan dat u geld kosten. U verbeurt dan een dwangsom: een geldbedrag dat u moet betalen omdat u niet aan de opgelegde last hebt voldaan.

De hoogte van de dwangsom en de voorwaarden waaronder u deze verbeurt, staan in het besluit van de overheid. Afhankelijk van de inhoud van dat besluit kan het gaan om een vast bedrag, een bedrag per dag of een bedrag per overtreding.

Het doel van een last onder dwangsom is niet om u te bestraffen, maar om u ertoe te bewegen de overtreding alsnog te beëindigen en de regels na te leven. U krijgt dus vanuit de overheid de gelegenheid om zelf actie te ondernemen.

Bestuurlijke boete

Bij een bestuurlijke boete draait het niet om het herstellen van de overtreding, maar om het bestraffen ervan. U krijgt een boete omdat u volgens de overheid een wettelijke regel heeft overtreden. Dat betekent dat u ook een boete kunt krijgen als u de overtreding inmiddels hebt beëindigd. Het beëindigen van de overtreding neemt de mogelijkheid van bestraffing namelijk niet automatisch weg.

Mag de overheid zomaar een sanctie opleggen?

De overheid kan niet zomaar een boete opleggen of u verplichten een overtreding te beëindigen. Daarvoor moet een wettelijke grondslag bestaan en moet het bestuursorgaan bevoegd zijn om handhavend op te treden. Daarnaast moet het de juiste procedure volgen en de omstandigheden van het geval zorgvuldig beoordelen.

Ook de hoogte en/of zwaarte van de sanctie staat niet altijd vast. De sanctie moet in verhouding staan tot de overtreding en de omstandigheden van het geval. Het kan daarom zinvol zijn om te laten beoordelen of de opgelegde sanctie juridisch houdbaar en/of evenredig is.

Bent u het niet eens met het besluit van de overheid, zoals een opgelegde last onder dwangsom? Dan kunt u in veel gevallen bezwaar maken en het besluit laten toetsen. Let daarbij goed op de bezwaartermijn: deze bedraagt doorgaans zes weken.

Heeft u te maken met een last onder dwangsom of andere bestuurlijke sanctie? Neem dan gerust contact met mij op.

‍

Vragen? Stuur gerust een bericht naar Naam
Leonie